Социологийн III форум 2026 оны 8-р сарын 3–8-нд Буриадын Бүгд Найрамдах Улсад, ОХУ-ын ШУА-ийн Сибирийн салбарын Монгол, Төвөд, Буддын судлалын хүрээлэнгийн (ИМБТ СО РАН) баазад Байгаль нуурын эрэг дээр зохион байгуулагджээ. Форумын гол сэдэв нь Орос–Монгол–Хятадын хил дамнасан харилцаа, нийгэм-соёлын өөрчлөлт, эдийн засаг, улс төрийн үйл явц байв.

Монгол Улсын ШУА-ийн Философийн хүрээлэн зохион байгуулагч байгууллагын нэгээр оролцсон бөгөөд эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга Магсаржавын Гантуяа хуралд мэндчилгээ дэвшүүлж, мөн доктор Ц.Цэцэнбилэг, докторант Ё.Ундрал, магистр А.Нямдорж нар Орос, Хятадын эрдэмтэдтэй хамтран Орос–Монгол–Хятадын хил дамнасан харилцааны асуудлаар илтгэл, хэлэлцүүлэгт оролцсон юм.

Форумын пленар хуралдаанд Монгол Улсын тухай онцолсон чухал илтгэлийн нэг нь академич Борис Базаровын “Евразийн яриа хэлэлцээнд Монгол Улс: түүх, соёлын уялдаа” сэдэвт илтгэл байв. Түүнчлэн Хятад–Монгол–Оросын эдийн засгийн коридор, түүний хөгжлийн боломж, тулгамдсан асуудлыг хэлэлцсэн нь Монголын оролцоотой хил дамнасан хамтын ажиллагаанд онцгой ач холбогдолтой байлаа.

8-р сарын 5–7-нд Байгаль нуурын эрэг дэх Горячинск тосгонд болсон Байгалийн социологийн зуны сургуульд Орос, Монгол, Хятадаас 110 гаруй хүн оролцжээ. Тус сургуулийн гол сэдэв нь гурван улсын хил дамнасан харилцаатай холбоотой социологийн судалгаа байв. Монгол Улсын ШУА-ийн Философийн хүрээлэн зуны сургуулийн үйл ажиллагаанд хамтран оролцсон байгууллагуудын нэг байсан бөгөөд Монголын залуу судлаачид бакалавр, магистр, докторант болон судалгааны байгууллагын ажилтнуудын хамт сургалтад оролцжээ. Тэд:

• лекц, мастер-класс, сургалт, дугуй ширээний хэлэлцүүлэгт оролцох;
• өөрсдийн судалгааны урьдчилсан үр дүнг танилцуулах;
• эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, диссертацынхаа талаар санал авах;
• Орос, Монгол, Хятадын ахмад болон залуу судлаачидтай мэргэжлийн харилцаа тогтоох боломжтой байв.

Ингэснээр хүрээлэнгийн судлаачдын хувьд тус форум нь зөвхөн эрдэм шинжилгээний хурал төдий бус, Орос–Монгол–Хятадын судлаачдын сүлжээг өргөжүүлэх, хил дамнасан хамтын ажиллагаа болон Монголын талаарх судалгааг хөгжүүлэх чухал талбар болсон байна.

Ерөнхийдөө форумд 130 гаруй илтгэл тавигдсан бөгөөд Монгол, Хятад болон Оросын олон хотын эрдэмтэд оролцжээ. Хэлэлцүүлгийн нэг тусгай хэсэг нь “Шинэ Торгоны замаар Цайны замаас Монголын коридор хүртэл” Орос–Монгол–Хятадын түүхэн болон орчин үеийн харилцаанд зориулагдсан нь хүрээлэнгийн оролцооны хувьд онцгой ач холбогдолтой байв.